Nederlandse Familienamenbank

Naam 
Rooij, de (y)
< Rooij, van (y) < Rooijen, van (y)
Raaij, van (y)
Roij, van (y)
Rooij (y)
Wanrooij, van (y)

verklaring:
Talrijk zijn de plaatsnamen met het bestanddeel -rode of -rooij die aan de basis van deze familienaam gelegen kunnen hebben, onder meer St. Oedenrode (NB.), Stramproy (Lb.) en Nistelrode (NB.). In de nabije omgeving van deze plaatsen, waar de genese heeft plaatsgevonden, stonden deze plaatsen eenvoudig bekend als 'Rooij'. Bij St. Oedenrode is dit mogelijk duidelijker het geval geweest dan bij Nistelrode, wat men kan afleiden uit het ontbreken van de familienaam Van Oedenrode e.d., terwijl de naam Van Nistelrooij en diverse varianten wel voorkomen. Het bestanddeel -rode/-rooij (regionaal ook: -rade/-raaij) in toponiemen herinnert aan het rooien van bos om het land in cultuur te brengen en er een nederzetting te stichten.


kenmerken:
toponiem

specifieke componenten:

van

toponiem

Veel familienamen zijn van toponiemen (aardrijkskundige namen) afgeleid. Deze namen geven aan waar men vandaan kwam (herkomstnamen), welk gebied of landgoed men bezat of beheerde, of welke huizen men al dan niet met bijhorend land in eigendom of huur had.
Bij deze laatste groep duiden de namen tevens aan waar men woonde. (Straatnummers waren immers nog niet ingevoerd!) Dit type naam wordt dan ook wel met de term 'adresnaam' van de herkomstnamen onderscheiden. Herkomstnamen gaan voornamelijk terug op namen van steden, dorpen en landen; adresnamen op microtoponiemen: namen van huizen, velden, waterlopen, straten. De elite die zich naar haar bezittingen noemde, plaatste zich als het ware tussen deze categorieën in.

• [Brouwer-1965].
• [R.A. Ebeling, 'Oorspronkelijk duitse familienamen in Noord- en Oostnederland', in: DMB 34 (1983), p 119-132].
• [Claes-1983].
• "Het onderzoek naar de oorspronkelijke betekenis van een plaatsnaam dient altijd uit te gaan van de vroegste vermeldingen van die naam in de schriftelijke bronnen. Er kan soms een aanzienlijk verschil bestaan tussen de vorm van het toponiem op het moment van zijn ontstaan en die waaronder hij nu in dialect of standaardtaal bekend is. Hoe ouder de attestatie, hoe dichter hij bij het moment ligt waarop de naam is gevormd en hoe groter de kans om daardoor het woord of de woorden te kunnen identificeren die aan die vorming ten grondslag hebben gelegen. Oude vermeldingen kunnen ons bovendien dikwijls helpen meer inzicht te krijgen in de ontwikkeling die een naam heeft ondergaan sinds het het moment van de naamvorming" [R. Rentenaar, 'Over de plaatsnaam Baarn', in: Van Baerne tot Baarn, Baarn 1999, p 16].

afkortingen en bibliografische notaties: