Nederlandse Familienamenbank

Naam 
Martha

verklaring:
De enorme toename van de familienaam Martha is te danken aan immigratie uit de Nederlandse Antillen.


kenmerken:
metroniem
Antilliaanse naam

Veel voornamen die aan de basis van metroniemen liggen worden verklaard in de
Nederlandse Voornamenbank

metroniem

Als pendant van het patroniem kennen we het begrip metroniem. Niet vaders voornaam is de basis, maar moeders voornaam. Hoewel het vóór de invoering van de burgerlijke stand niet ongebruikelijk was dat een achternaam via de moeder op de kinderen werd overgedragen, zijn er niet veel metroniemen gevormd.
Voorbeelden zijn: Maris < ver Marien (vrouwe Maria); Metten, zoon van Mette; Luijten, mogelijk van Luitgard en Leijten uit Alida.

Veel voornamen van vrouwen zijn als nieuwe metroniemen uit de Nederlandse Antillen ingevoerd, bijvoorbeeld: Adelina, Adriana, Agata, Amalia, Amanda, Anastacia, Angela, Anita, Antonia, Augusta, Benita, Helena, Henriette, Isidora, Josepha, Josefina, Manuela, Maria en de meest voorkomende: Martina.

• An haren Gherarden ver Alyen sone 24 sol. (Dordrecht 1283-84). Item van heren Thielemanne ver Machtilden sone van 2 vaten wijns 58 lb. Meerdere registraties van dergelijke 'ver'-metroniemen [Stadsrek. Dordrecht 1283-87, p 5, 6].
• [Boekenoogen-1897, p 119].
• [F. Claes, 'Hoe de voornaam Beatrix te Webbekom tot de familienaam Baten werd', in: Oost-Brabant 14 (1977), p 24].
• [U. Timmermann, 'Metronymika in Nordfriesland', in: Fryske Nammen (1996), nr 10, p 69-86].
• Slaven hadden geen familienaam, zoals uit deze registers (de slavenregisters) duidelijk wordt. In de dagelijkse omgang bestond de gewoonte kinderen te identificeren in combinatie met hun moedersnaam zoals 'Maria van Martha' of 'Anna Anthonia van Francisca'. Naderhand zien we hoe deze gewoonte gestandaardiseerd werd door kinderen bij de burgerlijke stand in te schrijven met als familienaam de voornaam van de moeder. Daarom bestaan ook tegenwoordig nog naar verhouding veel meisjesnamen als familienaam, bij voorbeeld Elisabeth, Eleonora, Felipa, Maria, Martha, Martina of Petrona. (...) Hoewel tijdens de gehele negentiende eeuw geen eenheid in het spellen van namen bestond, tonen de notariële protocollen na 1863 hoe verwarrend de nieuwe naamgeving voor de voormalige slaven geweest moet zijn. Veel van de vrijgemaakten wisten natuurlijk heel goed wie hun moeder was, sommigen wisten ook wie hun vader was. Dat bij de naamgeving in 1863 in sommige gevallen absoluut willekeurig te werk was gegaan, blijkt uit akten die na het jaar 1863 zijn opgesteld. In deze schriftstukken kunnen we bij voorbeeld lezen: 'Maria Abad zich noemende Isabelle Evertsz', 'Maria Agnes zich noemende Maria Ignees Lopez', (...) 'Cathalina Martha zich noemende Carolina Maduro' (...) [Monsanto-2009, p 57, 61].

afkortingen en bibliografische notaties: