Nederlandse Familienamenbank

Naam 
Naaktgeboren < Naborn
Aagenborg
Posthumus
Welboren
Radenborg

verklaring:
De familienaam Naaktgeboren is waarschijnlijk ontstaan uit een taalreproducerende bijnaam die werd gegeven aan iemand die bijvoorbeeld eens of bij herhaling opmerkte dat we allemaal naakt zijn geboren en zo blijk gaf van zijn Hollandse nuchterheid.
Een andere verklaring is dat sprake is van adaptatie van de Duitse naam Nachgeboren, een equivalent van de naam Posthumus, gegeven aan een kind dat na de dood van zijn vader is geboren. De eerste vermelding betrof de merkwaardige naamvorm Naechtiegeboren. Maar daar zijn enkele bezwaren tegenin te brengen. In de eerste plaats is de naam Nachgeboren of Nagebor(e)n niet (meer) bekend in Duitsland. Bovendien is de vader van de eerst bekende naamdrager niet vóór de geboorte overleden en aangezien hij alleen met een patroniem is genoteerd en niet van elders afkomstig is, is het vrijwel uitgesloten dat de achternaam uit Duitsland komt.


kenmerken:
zinwoord betrekking
adaptatie

betrekking

• Het is reeds van oudsher een gebruik geweest om twee personen die dezelfde naam droegen van elkaar te onderscheiden met een bijnaam, ontleend aan de specifieke betrekking of verwantschap tussen deze personen. Had een vader die bijvoorbeeld Karel Jansz. heette zijn zoon ook Karel genoemd, dan kreeg die vader na verloop van tijd ter onderscheiding de bijnaam Karel de Vader en de zoon kreeg de bijnaam Karel de Zoon. Of ook, als oom en neef dezelfde naam droegen, dan gaf men aan laatstgenoemde wel de bijnaam de Neef. Andere soortgelijke benamingen, zoals Vondeling, Bastaard, Voogd, Jongeling, Grijsaard, Vriend, Buurman, enz. aan de betrekkingen of verhoudingen van de mensen onderling ontleend, werden eveneens als bijnamen gegeven. Veel van die bijnamen zijn van vader op zoon overgegaan en vaste toenamen geworden. Men moet zich bij de naam De Vader voorstellen dat een later kind van Karel de Vader tevens diens bijnaam heeft overgenomen, bijvoorbeeld Jan Karelsz de Vader [Winkler-1885, p 433: Geslachtsnamen ontleend aan de verwantschap en de onderlinge betrekkingen der menschen].
• "Ik ben Kara's oom, de man van zijn moeders zuster. Maar anderen noemen mij ook Oom. Kara's moeder had destijds gewild dat Kara mij zo noemde, en uiteindelijk noemde niet alleen hij, maar iedereen mij zo" [Orhan Pamuk, Ik heet Karmozijn, Amsterdam / Antwerpen 2001, p 35 (oorspronkelijke Turkse uitgave: Istanbul 1998)].
• [Nieuwsbrief Meertens Instituut, april 2015, naar aanleiding van een publieksvraag betreffende de naam Dirkzwager: http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/vraag-van-de-maand/144772-vraag-van-april-2015].

afkortingen en bibliografische notaties: