Nederlandse Familienamenbank

Naam 
Buurman
< Buur < Buursma
Buren
Buursen
Buurke
Buur, de

verklaring:
1. Duidend op de status van 'buurman' in een plattelandsgemeenschap.
2. Patroniem afgeleid van de voornaam Bure/Boer(e). Vgl. Boer. Omdat de woorden buur en boer dezelfde oorsprong hebben, moet er rekening mee worden gehouden, dat bij vroege naamvormen (vóór de 16e eeuw) het betekenisverschil mogelijk nog niet aan de orde was. Bovendien zijn regionale spellingverschillen verwarrend voor de interpretatie (vgl. de uitspraak van de Friese plaats Burum = Boerum waaruit de familienaam Buruma is voortgekomen), wat tot verwisseling van naamvormen kan hebben geleid en waardoor sommige buur-vormen wellicht als varianten van boer-vormen kunnen worden beschouwd. Daarnaast maakt de ontwikkeling van een aantal Boer- en Buur-namen uit de voornaam Boer/Buur het voor het verklaren van namen met deze elementen nog ingewikkelder.

Citeren:
Leendert Brouwer, 'Buur', in: Nederlandse Familienamenbank = CBG Familienamen, Amsterdam, Meertens Instituut / Den Haag, CBG Centrum voor familiegeschiedenis, 2000...


kenmerken:
patroniem betrekking

Veel voornamen die aan de basis van patroniemen liggen worden verklaard in de
Nederlandse Voornamenbank

specifieke componenten:

geen affix

betrekking

• Het is reeds van oudsher een gebruik geweest om twee personen die dezelfde naam droegen van elkaar te onderscheiden met een bijnaam, ontleend aan de specifieke betrekking of verwantschap tussen deze personen. Had een vader die bijvoorbeeld Karel Jansz. heette zijn zoon ook Karel genoemd, dan kreeg die vader na verloop van tijd ter onderscheiding de bijnaam Karel de Vader en de zoon kreeg de bijnaam Karel de Zoon. Of ook, als oom en neef dezelfde naam droegen, dan gaf men aan laatstgenoemde wel de bijnaam de Neef. Andere soortgelijke benamingen, zoals Vondeling, Bastaard, Voogd, Jongeling, Grijsaard, Vriend, Buurman, enz. aan de betrekkingen of verhoudingen van de mensen onderling ontleend, werden eveneens als bijnamen gegeven. Veel van die bijnamen zijn van vader op zoon overgegaan en vaste toenamen geworden. Men moet zich bij de naam De Vader voorstellen dat een later kind van Karel de Vader tevens diens bijnaam heeft overgenomen, bijvoorbeeld Jan Karelsz de Vader [Winkler-1885, p 433: Geslachtsnamen ontleend aan de verwantschap en de onderlinge betrekkingen der menschen].
• "Ik ben Kara's oom, de man van zijn moeders zuster. Maar anderen noemen mij ook Oom. Kara's moeder had destijds gewild dat Kara mij zo noemde, en uiteindelijk noemde niet alleen hij, maar iedereen mij zo" [Orhan Pamuk, Ik heet Karmozijn, Amsterdam / Antwerpen 2001, p 35 (oorspronkelijke Turkse uitgave: Istanbul 1998)].
• [Nieuwsbrief Meertens Instituut, april 2015, naar aanleiding van een publieksvraag betreffende de naam Dirkzwager: http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/vraag-van-de-maand/144772-vraag-van-april-2015].

afkortingen en bibliografische notaties: