Nederlandse Familienamenbank

Naam 
Schuller
Peursum
< Schuller tot Peursum

kenmerken:
dubbele naam

dubbele naam

Dubbele namen: familienamen die een samenstelling zijn van twee namen. Bijvoorbeeld Van Vrijberghe de Coningh, Korthals Altes, Spahr van der Hoek.
Aanvankelijk ontstonden deze namen door toevoeging van de naam van huizen, landgoederen of heerlijkheden aan de eigen achternaam nadat de betreffende families deze bezittingen hadden verworven, zoals bij Ruigrok van der Werve, Van Zuijlen van Nijevelt en Pompe van Meerdervoort.
Later zijn het veelal combinaties van de familienamen van de beide ouders van degenen die deze dubbele namen hebben gecreëerd en vanaf de 19de eeuw daarvoor bij Koninklijk Besluit toestemming hebben gekregen, zoals Van Ingen Schenau en Van den Berg Jeths. Toestemming werd verleend als de familie(naam) van de moeder zou uitsterven. Het samenvoegen van de familienamen van vader en moeder is overigens een gangbaar gebruik op het Iberisch schiereiland; daarvan zijn er ook een aantal in Nederland terechtgekomen waar ze vervolgens als zodanig aan volgende generaties werden doorgegeven, bijvoorbeeld Lopes Cardozo, Rodrigues Pereira, Vaz Dias, Bueno de Mesquita (namen die herinneren aan de vlucht van Portugese joden naar Holland).
Als de vorming van een dubbele naam officieel bij Koninklijk Besluit niet haalbaar was, werd wel geprobeerd om de betreffende familienaam in de geboorteakte als (tweede) voornaam op te nemen. Dan heette het kind immers toch bijvoorbeeld Archibald Prins de Keizer (verzonnen voorbeeld). Dat trucje werd vervolgens weer met een wet tegengegaan waarin werd bepaald dat voornamen geen bestaande familienamen mogen zijn (tenzij de naam als voornaam gangbaar is). Van die wettelijke bepaling wordt nog steeds door ambtenaren van de burgerlijke stand gebruik gemaakt om voornamen te weigeren. Ook als het er niet om gaat een dubbele familienaam te creëren.
Hoe dan ook, uiteindelijk konden hele tritsen van namen ontstaan: Oetgens van Waveren Pancras Clifford; Binkhorst van Oudcarspel en in Koedijk; Domela Nieuwenhuis Nyegaard; Meijer Timmerman Thijssen.

Een aantal familienamen bestaat eveneens uit twee aparte delen, maar deze namen kunnen desondanks niet als dubbele namen worden beschouwd. In de naam Van Bergen Henegouwen is Henegouwen een nadere plaatsbepaling van de plaats Bergen: niet Bergen in Noord-Holland, maar Bergen in Henegouwen.
Namen met de bijvoeglijke naamwoorden Groot, Klein (Lutje), Oud (Old) en Nieuw (Nij) duiden boerderijen aan, voornamelijk in Oost-Nederland. De namen van deze boerderijen laten zien dat bij een oorspronkelijk huis een nieuw huis is gebouwd: Groot Bronsvoort en Klein Bronsvoort uit Bronsvoort; Kleinen Traast bij Grotentraast; Lutke Schipholt bij Schipholt; Olde Agterhuis bij Agterhuis; Olde Olthuis bij Olthuis.

• [Het dubbele namenboek-2007].
• "Het blijkt dat in Nederland 4850 dubbele geslachtsnamen voorkomen, welke gedragen worden door in totaal ongeveer 41.000 personen. Ten aanzien van 1400 van die namen is inmiddels komen vast te staan, dat zij rechtmatig worden gedragen door ongeveer 7500 personen. Voor 113 der overige dubbele geslachtsnamen, gedragen door 1350 personen, is door den Hoogen Raad van Adel tot rectificatie geadviseerd. De overige 3320 dubbele geslachtsnamen worden blijkbaar onrechtmatig gevoerd." [F.P.B., 'Dubbele geslachtsnamen', in: GN (1947), nr 1, p 185-187].
• [Josselin de-1949].
• [H.F.W. Luiking, 'Bestaan er nog heerlijkheden en hoe te handelen met aan heerlijkheden ontleende namen', in: Het Personeel Statuut 13 (1962), nr 1; reactie op voordracht van De Monté ver Loren (vgl. GN 1962, p 85)].
• [R.F. Vulsma, 'Dubbele geslachtsnamen met verbindende tekst', in: GN 21 (1966), p 19-21; aanvulling p. 384].
• [W. Dolk, 'Meervoudige familienamen te Leeuwarden', in: De Vrije Fries. Jaarboek uitgegeven door het Fries Genootschap van Geschied-, Oudheid- en Taalkunde en de Fryske Akademy 66 (1986), p 83-95].
• [Kees van Hattem, 'Adellijke dubbelgangers?', in: Culemborgse Voet-noten, historisch halfjaarbericht (1991), nr 5-6, p 47-51].
• [J. Schenk, 'Dubbele familienamen in Lekkerkerk', in: Historische Encyclopedie Krimpenerwaard 19 (1994), nr 2, p 44-46].
• [H. Taubken, 'Große Hüttmann - Kleine Wienker - Lütke Schelhove. Zur Verbreitung eines Familiennamentypus', in: Niederdeutsches Wort 39 (1999), p 35-65].

afkortingen en bibliografische notaties: